Wat is perfectionisme ?

Perfectionisme ontstaat meestal in de kindertijd als een overlevingsmechanisme. Op een bepaald moment stelt een kind vast (onbewust meestal) dat het niet voldoet, niet OK is, zoals het op dat moment in het leven staat.

 

In de praktijk ontstaat het patroon meestal als jong kind, vaak in de lagere schooltijd. Maar zoals steeds bevestigen uitzonderingen de regel.  Ik ontmoette mensen waarbij het patroon eigenlijk al ontstond in de baarmoeder (als de moeder het kind echt niet wil, kan het zijn dat de foetus die gevoelens voelt en daardoor reeds het patroon ontwikkelt) en anderzijds zijn er mensen die het patroon pas ontwikkelen als adolescent of zelfs als volwassene.  Maar steeds kan je dezelfde ontstaansgrond herkennen: het gevoel, de vaststelling niet OK te zijn zoals je bent.

 

De natuurlijke zelfacceptatie en zelfliefde die er tot op dat moment is, wijzigt.  Er ontstaat een soort van nieuwe identiteit – een nieuw kind.  Dit nieuwe kind gaat een manier van denken en gedrag ontwikkelen dat tot doel heeft te bekomen dat anderen (ouders, leerkrachten, broers en zussen, vriendjes,..) het graag gaan zien en bevestigen dat het OK is.

 

Op één of andere manier is het kind niet meer in staat die bevestiging, zorg en liefde aan zichzelf te geven, hetgeen een grote nood aan externe bevestiging doet ontstaan.  Die nood wordt vaak door de jaren heen nog sterker en gaat het leven van het kind (later volwassene) beheersen en blijft de kern van dit hardnekkig patroon. Het kind en later de volwassene gaat een aantal symptomen ontwikkelen die allemaal daaruit voortkomen.

 

Perfectionisme is wereldwijd verspreid en komt heel veel voor in onze Westere wereld.  Je zou het kunnen zien als iets dat past bij de volwassenwording van een kind.  Door het patroon leert het kind namelijk aandacht te hebben voor kwaliteit en rekening te houden met anderen. Je zou kunnen stellen dat door het patroon het kind wordt uitgenodigd om echt deel te gaan uitmaken van de gemeenschap en verantwoordelijkheid te nemen.

 

Net zoals de puberteit een noodzakelijke fase is bij het groeien naar volwassenheid, zou je ervan kunnen uitgaan dat perfectionisme ook zijn functie heeft.  Als dat zo is, dan zou het logisch zijn dat de adolescent in de groei naar volwassenheid het patroon van zich afschudt.  Het heeft hem dan bijgebracht hoe hij een plaats in de maatschappij kan veroveren en is verder niet meer nuttig.

Hetgeen vaak gebeurt is dat het patroon wordt meegenomen in de volwassenheid.  In de plaats van een vrije volwassene te worden, worden we als het ware slaven van het patroon.  Meestal slaagt het patroon er in mensen “vooruit” te helpen in het leven, carrière te laten maken, etc.  Maar de prijs die ervoor betaald wordt is hoog. In de plaats van fluitend door het leven te gaan, worden we beheerst door stress, angsten, ontelbare moetens, schuldgevoelens, etc.

 

Het is onze sterke overtuiging dat we als mens bedoeld zijn om vrije volwassenen te worden.  Zo iemand begint met zichzelf graag te zien en met respect te hebben voor zijn unieke zijn en voor zijn mogelijkheden.  Respect voor het lichaam dat hij gekregen heeft.  Vanuit die zelfliefde kan er dan een verbinding worden aangegaan met anderen, kan er echt respect en echte liefde voor anderen ontstaan. Vanuit die vrije volwassenheid kan een carrièrekeuze gemaakt worden die echt past bij wie je bent en bij wat je aanvoelt als missie. Spiritualiteit krijgt een vanzelfsprekende en eenvoudige plaats in het leven van die vrije volwassene.  Voor een vrije volwassene zijn het leven en de dood bij de basis eenvoudig. Zo iemand zet zijn denken en voelen in dienst van zijn vrij zijn.

 

Dit alles staat haaks op wat perfectionisme met een volwassene doet.  Het leven wordt ingewikkeld, vol van moetens en stress. Weten wie je echt bent en wat jij echt wil is heel moeilijk en je bent daar eigenlijk ook niet mee bezig.  Het denken overheerst en vaak is het denken erg vermoeiend.